Resmî belgelerde tarih aktarımı, yalnızca gün, ay ve yılı başka bir dilde yazmaktan ibaret değildir. Hicrî, Miladî, Rûmî veya başka bir takvim sistemine ait tarih; belgenin anlamını, kronolojik sırasını ve resmî kayıtlardaki karşılığını etkileyebilir. Bu nedenle resmî belgelerde tarih aktarımı yapılırken kaynak metindeki tarih sistemi önce tespit edilmeli, ardından hedef dilde anlaşılır ve izlenebilir biçimde gösterilmelidir.
En güvenli yaklaşım, kaynak tarihin doğrudan silinmesi veya belirsiz bir biçimde dönüştürülmesi yerine, tarih sistemini korumak ve gerekiyorsa açıklama eklemektir. Dönüştürme isteniyorsa bunun hangi yönteme ve hangi kurala göre yapıldığı açıkça belirtilmelidir. Özellikle doğum, evlilik, ölüm, mahkeme, mülkiyet, eğitim ve ticaret belgelerinde küçük bir tarih farkı bile belge karşılaştırmasını zorlaştırabilir.
Resmî belgelerde tarih aktarımı neden önemlidir?#
Bir resmî belge farklı bir ülkenin kurumuna sunulduğunda, belgedeki tarihler çoğu zaman başka kayıtlarla karşılaştırılır. Pasaport, kimlik, nüfus kaydı, diploma, sözleşme veya mahkeme kararı üzerindeki tarihlerin birbiriyle uyumlu görünmesi beklenir. Ancak aynı gün, farklı takvim sistemlerinde farklı biçimlerde yazılabilir.
Örneğin kaynak belgede ay adı, rakamla yazılmış tarih, yıl ibaresi veya belirli bir takvim kısaltması bulunabilir. Tercümede yalnızca rakamları aktarmak, bu ayrıntıların kaybolmasına neden olabilir. Okuyucu tarihin Hicrî mi, Miladî mi olduğunu anlayamıyorsa belge gereksiz bir belirsizlik taşır.
- Belgenin düzenlenme ve geçerlilik tarihleri birbirinden ayrılabilir.
- Doğum veya evlilik tarihi gibi kişisel bilgiler başka belgelerle karşılaştırılabilir.
- Mahkeme kararlarında duruşma, karar ve kesinleşme tarihleri farklı olabilir.
- Sözleşmelerde imza, yürürlük, teslim ve sona erme tarihleri ayrı anlamlar taşır.
- Eski belgelerde kullanılan takvim sistemi, belgenin tarihsel bağlamı açısından korunması gereken bir unsur olabilir.
Hicrî ve Miladî tarihler tercümede nasıl gösterilir?#
Öncelikle tarihin kaynak belgede hangi takvime göre yazıldığı belirlenir. Tarihin yanında açık bir ibare varsa bu ibare korunur. Açık bir ibare yoksa belgedeki ay adları, yıl formatı, belge türü ve diğer tarih kayıtları birlikte değerlendirilir. Emin olunamayan bir tarih, varsayımla başka bir takvime çevrilmemelidir.
Kaynak tarihin hedef dilde gösterilmesi için birkaç yöntem kullanılabilir:
- Kaynak biçimi koruma: Tarih, gün-ay-yıl sıralaması ve ay adı mümkün olduğunca korunarak aktarılır.
- Takvim adını belirtme: Tarihin Hicrî veya Miladî olduğu parantez içinde ya da açıklama notuyla gösterilebilir.
- İkili gösterim: Kurum veya başvuru makamı talep ediyorsa kaynak tarih ile dönüştürülmüş tarih birlikte verilebilir.
- Çevirmen notu kullanma: Dönüşüm yapılmışsa bunun tercüme içinde açıklama olarak belirtilmesi tercih edilebilir.
Bu yöntemlerden hangisinin kullanılacağı, belgenin amacı ve teslim edileceği kurumun beklentisiyle ilişkilidir. Her tarih için otomatik olarak Miladî karşılık yazmak doğru değildir. Çünkü bazı belgelerde tarih, yalnızca kronolojik bir bilgi değil, özgün belgenin resmî içeriğinin parçasıdır.
Tarih biçimi ile tarih dönüşümü arasındaki fark#
Tarih biçimini değiştirmek, örneğin ay adını hedef dile çevirmek veya gün-ay-yıl sırasını hedef dilde yaygın olan sıraya uyarlamak anlamına gelebilir. Tarih dönüşümü ise bir takvim sistemindeki tarihin başka bir takvim sistemindeki karşılığını hesaplamayı ifade eder. Bu iki işlem aynı değildir.
Bir tarihin biçimi değiştirilebilir; ancak takvim dönüşümü yapıldığında hesaplamanın doğruluğu ayrıca kontrol edilmelidir. Gün, ay ve yılın yanı sıra ilgili takvimin kuralları, kullanılan kaynak ve belgedeki dönem bilgisi önem taşır. Dönüşümden emin olunmadığında kaynak tarihi korumak ve durumu açıklamak, yanlış bir karşılık yazmaktan daha güvenlidir.
Diğer takvim sistemleri ve eski tarihli belgeler#
Resmî belgelerde Hicrî ve Miladî tarihler dışında Rûmî veya farklı yerel takvim sistemleriyle karşılaşılabilir. Eski tapu kayıtları, arşiv belgeleri, aile kayıtları, askerlik evrakı veya tarihî sözleşmeler bu açıdan özel dikkat gerektirebilir. Belgenin hangi döneme ait olduğu ve tarihin hangi sistemle yazıldığı anlaşılmadan doğrudan çeviri yapılması hataya açıktır.
Bu tür belgelerde tarih, metnin diğer unsurlarıyla birlikte incelenmelidir. Belgenin başlığı, düzenleyen makam, mühür, imza, kayıt numarası ve aynı sayfadaki diğer tarihler yardımcı ipuçları sağlayabilir. Ancak bir ipucu, tek başına kesin dönüşüm gerekçesi olarak kullanılmamalıdır.
Belgede okunması güç bir tarih, mühür veya el yazısı varsa bunun tahmin edilerek tamamlanması yerine belirsizlik uygun biçimde belirtilmelidir. Bu konuda tercümede okunamayan mühür, imza ve el yazısının nasıl belirtildiğine ilişkin ayrıntılı açıklamalar yardımcı olabilir.
Belge türüne göre tarih aktarımında dikkat edilecekler#
| Belge türü | Özellikle kontrol edilmesi gereken tarihler | Dikkat edilmesi gereken nokta |
|---|---|---|
| Doğum ve medeni hâl belgeleri | Doğum, düzenlenme ve kayıt tarihleri | Kişinin diğer belgelerindeki tarihlerle karışmamalıdır. |
| Mahkeme kararları | Duruşma, karar ve kesinleşme tarihleri | Her tarih, metindeki hukuki işleviyle birlikte aktarılmalıdır. |
| Diploma ve transkriptler | Mezuniyet, düzenlenme ve eğitim dönemi tarihleri | Akademik dönem ile belge düzenleme tarihi ayrılmalıdır. |
| Sözleşmeler | İmza, yürürlük, teslim ve sona erme tarihleri | Tarihlerin hangi hükme bağlı olduğu korunmalıdır. |
| Ticari belgeler | Fatura, kayıt, sevk ve teslim tarihleri | Belge numarası ve tarih birlikte kontrol edilmelidir. |
Bir belgede birden fazla tarih varsa, bunların hepsi aynı takvim sistemiyle yazılmış kabul edilmemelidir. Bazı belgelerde kaynak metin içinde farklı kayıt biçimleri bulunabilir. Tercüman, her tarihi bulunduğu bağlam içinde değerlendirerek tarihlerin anlamını ve sırasını korumalıdır.
Tarih dönüşümü yapılırken hangi bilgiler korunmalıdır?#
Tarih dönüşümü yapılması gerektiğinde yalnızca yeni tarih yazılmamalıdır. Mümkünse aşağıdaki bilgiler birlikte korunmalıdır:
- Kaynak belgede yer alan özgün tarih.
- Tarihin bağlı olduğu takvim sistemi.
- Varsa dönüştürülmüş tarih.
- Dönüşümün açıklama veya not olarak yapıldığı bilgisi.
- Gün, ay ve yıl sıralaması.
- Tarihin metindeki işlevi; örneğin düzenlenme, doğum veya yürürlük tarihi olması.
Bu yaklaşım, belgeyi inceleyen kişinin kaynak ile tercüme arasındaki ilişkiyi takip etmesini kolaylaştırır. Özellikle resmî başvurularda bir tarih başka bir evrakla karşılaştırılacaksa, yalnızca dönüştürülmüş tarihi görmek yerine özgün tarihin de görülebilmesi önem taşıyabilir.
İsimlerde olduğu gibi tarihlerde de belgedeki özgün bilgi ile hedef dildeki anlaşılabilirlik arasında denge kurulmalıdır. İsim aktarımında karşılaştırma yapılırken kullanılan yöntemler için resmî belgelerde isimlerin çevriyazısı hakkındaki rehber de incelenebilir. Tarih ve isim birlikte yer aldığında, her ikisinin de kaynak belgedeki yazımla karşılaştırılabilir olması gerekir.
Noter onayı ve apostil sürecinde tarihler#
Noter onaylı tercüme veya apostil sürecine konu olan belgelerde tarihlerin açık, tutarlı ve kaynak belgeyle karşılaştırılabilir olması önemlidir. Ancak noter onayı ya da apostil, tarih dönüşümünün nasıl yapılacağını kendiliğinden belirleyen bir tercüme yöntemi değildir. Belgenin sunulacağı kurumun istediği format varsa bu bilgi tercüme öncesinde paylaşılmalıdır.
Pura Tercüme, Antalya merkezli tercüme hizmeti kapsamında yeminli yazılı tercüme, noter onay süreci desteği ve apostil süreci desteği sunar. Bu destek, tarihlerin kaynak belgeyle birlikte değerlendirilmesine ve başvuru için hazırlanacak tercümenin amacına uygun planlanmasına yardımcı olabilir. Antalya merkez ve ilçelerinden belge gönderen kişiler, belgenin hangi kuruma sunulacağını ve özel bir tarih formatı talep edilip edilmediğini baştan iletebilir.
Dijital belgeyle çalışılıyorsa dosyanın tamamı, sayfa sırası ve tarihlerin bulunduğu ekler de kontrol edilmelidir. Dijital imzalı PDF’lerde belge bütünlüğünün korunması hakkında dijital imzalı PDF tercümesinde dosya bütünlüğü başlıklı içerik yol gösterici olabilir.
Tercüme öncesi belge sahibi neleri kontrol etmeli?#
Belgenizi tercümeye göndermeden önce kısa bir hazırlık yapmak, tarih kaynaklı karışıklıkların azalmasına yardımcı olur. Belgenin tamamını, eklerini ve varsa önceki tercümelerini birlikte iletmeniz faydalı olabilir. Tarihin hangi ülke veya kuruma sunulacağını belirtmeniz de tercih edilecek gösterim biçiminin değerlendirilmesini kolaylaştırır.
- Belgedeki tüm tarihleri işaretleyin; yalnızca başlıktaki veya ilk sayfadaki tarihi dikkate almayın.
- Hangi tarihin Hicrî, Miladî veya başka bir sistemde olduğunu not edin.
- Varsa pasaport, kimlik veya başka resmî belgelerdeki tarihleri karşılaştırın.
- Kurumun kaynak tarihi, dönüştürülmüş tarihi veya her ikisini isteyip istemediğini öğrenin.
- Belgenin taramasında tarihlerin okunaklı ve sayfaların eksiksiz olduğundan emin olun.
Belgenin teslim biçimi de sürecin bir parçasıdır. Pura Tercüme, doğrulanmış hizmet bilgilerine göre dijital ve kargo teslim seçenekleri sunmaktadır. Antalya’dan veya Antalya ilçelerinden başvuru yapan kişiler, ihtiyaçlarını ve belgenin kullanım amacını telefon ya da WhatsApp üzerinden paylaşabilir.
Sık sorulan sorular#
Hicrî tarih her zaman Miladî tarihe çevrilmeli mi?#
Hayır. Dönüşüm, belgenin kullanım amacı ve talep edilen formata göre değerlendirilmelidir. Kaynak tarih çoğu durumda korunmalı; dönüşüm gerekiyorsa bunun açıklaması yapılmalıdır.
Kaynak ve dönüştürülmüş tarih birlikte yazılabilir mi?#
Evet, kurumun veya başvuru sürecinin gerektirdiği durumlarda iki tarih birlikte gösterilebilir. Hangi tarihin kaynak, hangisinin dönüştürülmüş olduğu açıkça belirtilmelidir.
Belgede tarihin takvim sistemi anlaşılmıyorsa ne yapılır?#
Tarih, varsayımla başka bir takvime çevrilmemelidir. Belgenin diğer unsurları incelenmeli ve gerekli görülürse belirsizlik tercümede açıklanmalıdır.
Noter onayı tarih dönüşümünü zorunlu kılar mı?#
Noter onayı, tek başına belirli bir takvim dönüşümünü zorunlu kılmaz. Tercümenin sunulacağı kurumun talebi ve belgenin kullanım amacı dikkate alınmalıdır.
Sonuç#
Resmî belgelerde tarih aktarımı, kaynak tarihin korunması, takvim sisteminin doğru anlaşılması ve gerekiyorsa dönüşümün şeffaf biçimde açıklanması esasına dayanır. Hicrî, Miladî veya diğer takvimlerdeki tarihler; belgenin türü, kullanım amacı ve diğer resmî kayıtlarla ilişkisi dikkate alınarak aktarılmalıdır. Tarih içeren belgeniz için değerlendirme almak isterseniz Pura Tercüme’ye 0242 606 09 79 numaralı telefondan veya 0552 740 19 23 WhatsApp hattından ulaşabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular#
Hicrî tarih her zaman Miladî tarihe çevrilmeli mi?#
Hayır. Dönüşüm, belgenin kullanım amacı ve talep edilen formata göre değerlendirilmelidir. Kaynak tarih korunmalı, dönüşüm gerekiyorsa açıklanmalıdır.
Kaynak ve dönüştürülmüş tarih birlikte yazılabilir mi?#
Evet. Gerekli durumlarda iki tarih birlikte gösterilebilir; kaynak ve dönüştürülmüş tarih arasındaki fark açıkça belirtilmelidir.
Belgede tarihin takvim sistemi anlaşılmıyorsa ne yapılır?#
Tarih varsayımla çevrilmemelidir. Belgenin diğer unsurları incelenmeli ve belirsizlik gerekiyorsa tercümede açıklanmalıdır.
Noter onayı tarih dönüşümünü zorunlu kılar mı?#
Hayır. Noter onayı tek başına belirli bir takvim dönüşümünü zorunlu kılmaz. Kurumun talebi ve belgenin amacı dikkate alınır.
Çeviri ve onay sürecinizi birlikte planlayalım.
Belgenizi, hedef dili ve kullanılacağı kurumu gönderin; gerekli tercüme ve noter sürecini netleştirelim.