İki Dilli Sözleşmede Metinler Çelişirse Ne Olur?

İki dilli sözleşmede metinler çelişirse ne olur? Bu sorunun tek bir cevabı yoktur. Sonuç; sözleşmede hangi dilin esas alınacağının yazılıp yazılmadığına, çelişkinin hangi hükümde bulunduğuna, tarafların ortak iradesine, imza sürecine ve belgenin kullanılacağı yere göre değişebilir. Bu nedenle Türkçe ve yabancı dil metinleri aynı anlamı verecek şekilde hazırlanmalı, özellikle yükümlülük, ödeme, süre, fesih, sorumluluk ve uyuşmazlık hükümleri ayrıca kontrol edilmelidir.

İki dilli metinlerde bir tarafın kendi dilindeki ifadeyi, diğer tarafın ise farklı dildeki ifadeyi esas alması ciddi bir yorum sorunu doğurabilir. Sözleşmeyi imzalamadan önce çelişkili bölümlerin belirlenmesi, sonradan yapılacak bir açıklamadan veya düzeltmeden daha güvenli bir yaklaşımdır.

Sözleşmede “esas metin” hükmü neden önemlidir?#

İki dilli sözleşmelerde en önemli düzenlemelerden biri, metinler arasında farklılık bulunması hâlinde hangi dildeki metnin esas alınacağını belirleyen hükümdür. Bu hüküm, tarafların olası bir çelişki karşısında izlenecek yolu önceden netleştirmeyi amaçlar. Örneğin sözleşmede Türkçe metnin veya yabancı dil metnin esas alınacağı açıkça belirtilebilir. Ancak böyle bir hükmün nasıl yazıldığı, sözleşmenin bütünüyle uyumlu olup olmadığı ve tarafların bunu kabul ederek imzalayıp imzalamadığı önem taşır.

Esas dil hükmü, çeviri metninin önemsiz olduğu anlamına gelmez. Diğer dildeki metin de tarafların sözleşmeyi anlaması, müzakere etmesi ve yükümlülüklerini yerine getirmesi bakımından önem taşır. Bir metin esas alınacak olsa bile diğer metindeki anlam kaymaları, uygulamada yanlış ödeme, hatalı bildirim veya kapsamı belirsiz bir yükümlülük gibi sorunlara yol açabilir.

Bu nedenle dil maddesi yalnızca “Türkçe geçerlidir” veya “İngilizce esas alınır” şeklinde kısa bir cümle olarak görülmemelidir. Hangi belgelerin sözleşmenin parçası olduğu, eklerin hangi dilde düzenlendiği, değişiklik protokollerinin dili ve taraflar arasındaki bildirimlerin hangi dilde yapılacağı da ayrıca gözden geçirilebilir.

Esas alınacak dil belirtilmemişse neye bakılır?#

Sözleşmede üstün dil açıkça belirtilmemişse çelişki kendiliğinden çözülebilecek bir durum değildir. Böyle bir durumda sözleşmenin tamamı, tarafların yazışmaları, teklif ve müzakere belgeleri, ekler, imza tarihi, fiilî uygulama ve uyuşmazlığın niteliği birlikte değerlendirilebilir. Hangi ifadenin tarafların ortak iradesini daha doğru yansıttığı önem kazanır.

Bu değerlendirme, her olayın kendi koşullarına göre yapılır. Bir sözleşmede Türkçe metin tarafların müzakerelerinde temel alınmış olabilir; başka bir sözleşmede ise yabancı dildeki taslak üzerinde anlaşılmış ve Türkçe metin sonradan hazırlanmış olabilir. Bu nedenle yalnızca metinlerin sayfa düzenine, metnin önce yazılmasına veya taraflardan birinin diline bakılarak kesin sonuç çıkarılması doğru değildir.

Özellikle para birimleri, miktarlar, teslim koşulları, temerrüt, cezai şart, garanti kapsamı, yetki ve fesih gibi hükümler arasındaki küçük farklar bile farklı sonuçlara neden olabilir. “Makûl süre”, “derhâl”, “önemli ihlal”, “sorumluluk”, “tazminat” veya “mücbir sebep” gibi kavramların iki dilde aynı kapsamı taşıyıp taşımadığı da dikkatle incelenmelidir.

Çelişki hangi durumlarda ortaya çıkar?#

İki dilli sözleşmelerde çelişki yalnızca bir cümlenin yanlış çevrilmesiyle oluşmaz. Bazen aynı kavramın farklı bölümlerde farklı karşılıklarla kullanılması, metinler arasında kapsam farkı yaratır. Bazen de çeviri doğru görünse bile hukuk sistemleri arasındaki kavram farkı, tarafların aynı hükmü farklı anlamasına yol açabilir.

• Terim farkı: Bir dildeki hukuki kavramın diğer dilde tam karşılığının bulunmaması veya bağlama uygun olmayan bir karşılığın seçilmesi.
• Olumsuzluk ve istisna hatası: “Hariç”, “olmaksızın”, “aksi hâlde” veya “sadece” gibi kelimelerin eksik ya da yanlış aktarılması.
• Sayı ve tarih farkı: Rakamların, tarih formatlarının, yüzdelerin veya ölçü birimlerinin farklı yazılması.
• Ek ve atıf uyumsuzluğu: Ana metindeki bir hükmün farklı numaralı eke veya farklı bir maddeye gönderme yapması.
• Yetki kapsamı farkı: Bir dilde geniş, diğer dilde dar ifade kullanılan temsil, onay veya fesih yetkileri.
• Tanım tutarsızlığı: Sözleşmenin başındaki tanımla sonraki maddelerde kullanılan ifadenin aynı kapsamı taşımaması.

Bu nedenle yalnızca kelime kelime karşılaştırma yapmak yeterli olmayabilir. Sözleşmenin amacı, tarafların ticari ilişkisi ve hükümlerin birbirleriyle bağlantısı da okunmalıdır.

İki dilli sözleşme hazırlanırken hangi kontroller yapılmalı?#

Çelişki riskini azaltmak için sözleşme hazırlığı planlı yürütülmelidir. Öncelikle hangi metnin kaynak, hangisinin çeviri olduğu belirlenmeli; taslakların güncel sürümleri birbirinden ayrılmalıdır. Sonradan yapılan değişikliklerin yalnızca bir dilde kalması, iki metin arasındaki uyumu bozabilecek yaygın bir risktir.

1. Terim listesi oluşturun: Şirket unvanları, ürün adları, görevler, ödeme terimleri ve sözleşmede sık geçen kavramlar için tutarlı karşılıklar belirleyin.
2. Madde numaralarını karşılaştırın: Başlıklar, alt maddeler, ekler ve çapraz atıfların iki dilde aynı sırada olduğundan emin olun.
3. Rakamları ayrıca kontrol edin: Tarih, tutar, yüzde, teslim adedi ve süreleri yalnızca metin içinde değil, ayrı bir kontrol listesinde de karşılaştırın.
4. Riskli maddeleri ikinci kez okuyun: Ödeme, fesih, sorumluluk, gizlilik, fikrî haklar, uyuşmazlık çözümü ve bildirim maddeleri özel dikkat gerektirir.
5. Son sürüm üzerinden çalışın: Tarafların imzalayacağı dosyanın her iki dilde de aynı revizyon numarasını taşıması önemlidir.
6. Taraflara açıklama fırsatı verin: Belirsiz bir terim varsa tarafların neyi amaçladığı netleştirilmeden metin kesinleştirilmemelidir.

Bu kontroller, hukuki değerlendirme yerine geçmez; çeviri ve belge tutarlılığı bakımından riskleri azaltmaya yardımcı olur. Sözleşmenin hukuki sonuçlarıyla ilgili özel bir tereddüt varsa yetkili bir hukuk uzmanından görüş alınması uygun olabilir.

Sözleşme tercümesinde noter onayı ve apostil neyi değiştirir?#

Bir sözleşmenin yeminli tercüme, noter onayı veya apostil sürecinden geçmesi, Türkçe ve yabancı dil metinlerinin içerik bakımından otomatik olarak aynı hâle geldiği anlamına gelmez. Onay süreci, belgenin kullanım amacına ve ilgili makamın talebine göre değerlendirilir. Bu nedenle önce belgenin nereye sunulacağı ve hangi biçimde isteneceği öğrenilmelidir.

Noter onaylı tercüme hakkında ayrıntılı bilgi için noter onaylı tercüme ile noter belgesi arasındaki farkı inceleyebilirsiniz. Noter onayı, çelişkili iki metni yorumlayarak hangi hükmün uygulanacağını belirleyen bir karar değildir. Aynı şekilde apostil süreci de metinler arasındaki anlam farkını ortadan kaldırmaz; belgenin yurt dışında kullanılmasına ilişkin tasdik sürecinin bir parçası olabilir.

Yabancı tarafın imzalayacağı vekâlet veya yetkilendirme içeren bir sözleşme söz konusuysa, yetkinin kapsamı ayrıca kontrol edilmelidir. Bu konuda yabancı vekâletname tercümesinde yetki kapsamının nasıl aktarıldığına ilişkin açıklamalar yol gösterici olabilir.

İmza öncesi ve imza sonrası çelişki fark edilirse ne yapılmalı?#

Çelişki imzadan önce fark edilirse en sağlıklı yaklaşım, iki metni karşılaştırarak ilgili hükmü açık biçimde düzeltmek ve güncel sürümü yeniden kontrol etmektir. Sadece sorunlu cümleyi değiştirmek yerine, bu cümlenin tanımlara, ek maddelere ve diğer dildeki karşılığına etkisi incelenmelidir. Değişiklik yapıldıktan sonra tarafların aynı son sürümü imzalaması gerekir.

Çelişki imzadan sonra fark edilmişse taraflar öncelikle hangi hükümde farklılık bulunduğunu ve bu farkın somut etkisini belirlemelidir. Tarafların üzerinde anlaşabildiği bir açıklama, ek protokol veya düzeltme metni gündeme gelebilir; ancak bunun hangi usulle yapılacağı sözleşmenin içeriğine ve uygulanacak sürece göre değişebilir. Tek taraflı olarak bir dildeki metni değiştirmek, yeni bir uyuşmazlık yaratabilir.

Ödeme yapılmış, teslim gerçekleşmiş veya bildirim gönderilmişse ilgili yazışmalar, teklif dosyaları ve önceki taslaklar saklanmalıdır. Bunlar tarafların hangi anlam üzerinde anlaştığını değerlendirmede önemli olabilir. Yine de somut bir uyuşmazlıkta belge incelemesi ve hukuki görüş gerekebilir.

Antalya ve ilçelerinde sözleşme tercümesi için pratik planlama#

Antalya merkezli işlemlerde iki dilli sözleşmeler; şirketler arası ticari ilişkiler, yabancı ortaklarla yapılan anlaşmalar, hizmet alımları veya Türkiye’de kullanılacak yabancı belgeler kapsamında gündeme gelebilir. Muratpaşa, Kepez, Konyaaltı, Lara, Aksu, Döşemealtı ve Antalya’nın diğer ilçelerinde bulunan taraflar için de temel ihtiyaç aynıdır: imzalanacak iki metnin güncel, eksiksiz ve birbiriyle uyumlu olması.

Belgeyi tercümeye gönderirken yalnızca ana sözleşmeyi değil, metinde atıf yapılan ekleri, teknik şartnameleri, imza sirkülerini veya açıklayıcı belgeleri de paylaşmanız yararlı olabilir. Böylece terimler bağlamından koparılmadan değerlendirilebilir. Belgenin noter onayı, apostil desteği, dijital teslim veya kargo teslim seçeneklerinden hangisine ihtiyaç duyulduğu da kullanım amacına göre baştan konuşulabilir.

Benzer şekilde uluslararası bir sözleşmede şirket paylarının devri söz konusuysa, uluslararası hisse devri sözleşmesi tercümesinde hata önleme başlığındaki kontrol noktaları dikkate alınabilir. Belgenin yurt dışında düzenlenmiş bir mahkeme veya resmî belgeyle birlikte kullanılacağı durumlarda ise tercüme, onay ve tasdik adımları birbirinden ayrı değerlendirilmelidir.

Sonuç: Çelişkiyi sonradan yorumlamak yerine önceden önleyin#

İki dilli sözleşmede metinler çelişirse ne olur? Hangi metnin esas alınacağı sözleşmedeki dil hükmüne, tarafların ortak iradesine, belgenin bütününe ve somut olayın koşullarına göre değerlendirilebilir. Esas dilin belirtilmiş olması önemli bir başlangıçtır; ancak hatalı veya eksik çeviriyi tek başına ortadan kaldırmaz.

Bu nedenle sözleşmeyi imzalamadan önce iki dildeki metni madde madde karşılaştırın, riskli hükümleri ayrıca kontrol edin, ekleri ve son sürümü doğrulayın. Noter onayı veya apostil ihtiyacı varsa bunları içerik kontrolünden ayrı bir süreç olarak planlayın. Pura Tercüme, Antalya merkezli olarak yeminli yazılı tercüme, noter onay süreci desteği, apostil süreci desteği, sözlü tercüme ve dijital veya kargo teslim seçenekleri sunar. Belgenizle ilgili bilgi almak için 0242 606 09 79 numaralı telefonu veya 0552 740 19 23 WhatsApp hattını kullanabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular#

İki dilli sözleşmede hangi dilin esas olduğu yazmıyorsa ne olur?#

Tek bir dil otomatik olarak üstün kabul edilemeyebilir. Sözleşmenin bütünü, tarafların yazışmaları, müzakere süreci ve ortak iradesi birlikte değerlendirilebilir.

Noter onayı iki dil arasındaki çelişkiyi çözer mi?#

Hayır. Noter onayı çelişkili hükmün hangi anlama geldiğine karar vermez. İçerik ve dil uyumu, onay sürecinden önce ayrıca kontrol edilmelidir.

Sözleşmede çeviri hatası imzadan önce fark edilirse ne yapılmalı?#

İlgili madde düzeltilmeli, bu değişikliğin ekler ve diğer dildeki karşılıkları incelenmeli ve taraflar aynı güncel sürümü imzalamalıdır.

Apostil, iki dilli sözleşmedeki anlam farkını ortadan kaldırır mı?#

Hayır. Apostil, belgenin kullanımına yönelik tasdik süreciyle ilgilidir; Türkçe ve yabancı dil metinlerinin içerik bakımından uyumlu olup olmadığını belirlemez.