Güvenlik bilgi formu çevirisinde ölçü birimleri ve semboller, metnin diğer bölümleri kadar dikkatle korunmalıdır. Çünkü yoğunluk, basınç, sıcaklık, parlama noktası, maruziyet değeri veya çözünürlük gibi bilgiler yalnızca sayılardan oluşmaz. Sayının yanında yer alan birim, sembol, ondalık ayırıcı ve aralık gösterimi de bilginin anlamını belirler.
Bu nedenle çeviri sırasında değerleri gelişigüzel dönüştürmek, sembolleri metin içinde açıklama amacıyla değiştirmek ya da tablo düzenini bozmak doğru bir yaklaşım değildir. Kaynak formdaki teknik bilgi önce belirlenmeli, hedef dildeki kullanım biçimiyle karşılaştırılmalı ve yapılan her işlem son kontrolde yeniden doğrulanmalıdır. Bu yazıda, güvenlik bilgi formu çevirisinde birim ve sembol kontrolünün nasıl yürütülebileceğini adım adım ele alıyoruz.
Ölçü birimleri neden çevirinin kritik bir parçasıdır?#
Güvenlik bilgi formlarında ölçü birimleri; ürünün fiziksel ve kimyasal özelliklerini, depolama koşullarını, taşıma bilgilerini veya maruziyetle ilgili verileri açıklayabilir. Örneğin bir sıcaklık değeri, basınç bilgisi ya da yoğunluk değeri biriminden ayrıldığında tek başına yeterli anlam taşımaz. Aynı sayı farklı birimlerle ifade edildiğinde bambaşka bir teknik sonucu gösterebilir.
Çevirmen açısından temel sorun, her birimin mutlaka başka bir birime çevrilmesi gerektiği düşüncesidir. Oysa bir güvenlik bilgi formunda yapılacak işlem, belgenin kullanım amacı, hedef ülkenin uygulaması, müşterinin talebi ve kaynak belgenin düzeni birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir. Bazı projelerde kaynak birimin korunması beklenirken bazı projelerde hedef kullanıcı için karşılık birim eklenmesi istenebilir.
Bu ayrım netleştirilmeden yapılan dönüşüm şu riskleri doğurabilir:
- Sayısal değerin yanlış yorumlanması,
- Ondalık basamakların kaybolması veya değişmesi,
- Alt ve üst sınırların birbirine karıştırılması,
- Tablolar arasında aynı bilginin farklı yazılması,
- Kaynak belgeyle çeviri arasında kontrol edilemeyen farklar oluşması.
Bu nedenle ölçü birimi kontrolü, yalnızca dil bilgisi kontrolü değil; metin, tablo ve sayısal veri kontrolünün birlikte yürütüldüğü teknik bir aşamadır.
Güvenlik bilgi formu çevirisinde hangi birimler kontrol edilir?#
Bir güvenlik bilgi formunda karşılaşılabilecek birimler ürünün niteliğine ve formda yer alan teknik verilere göre değişir. Çeviri öncesinde birimlerin geçtiği tüm bölümlerin taranması, sonradan gözden kaçabilecek tekrarları azaltır.
| Bilgi türü | Kontrol edilebilecek unsurlar | Dikkat edilmesi gereken nokta |
|---|---|---|
| Sıcaklık | Derece işareti ve sıcaklık birimi | İşaret ile birim arasındaki yazım biçimi tutarlı olmalıdır. |
| Basınç | Basınç birimi ve aralık ifadesi | Alt-üst sınırlar ve karşılaştırma işaretleri korunmalıdır. |
| Yoğunluk | Kütle-hacim ilişkisini gösteren birimler | Pay ve payda düzeni yanlış aktarılmamalıdır. |
| Viskozite | Viskozite değeri ve ilgili semboller | Değerin bağlı olduğu sıcaklık veya koşul varsa gözden kaçırılmamalıdır. |
| Çözünürlük | Hacim, kütle veya yüzde ifadeleri | Yüzde işareti ve sayısal değer birlikte kontrol edilmelidir. |
| Parçacık veya tanecik bilgisi | Boyut, dağılım ve aralıklar | Birim ile aralık işaretleri birbirinden ayrılmamalıdır. |
| Konsantrasyon | Yüzde, oran veya hacimsel ifadeler | Oranın hangi temele göre verildiği metinle birlikte incelenmelidir. |
Bu tablo genel bir kontrol çerçevesi sunar; her formda bütün birimler bulunmayabilir. Önemli olan, formda yer alan her sayısal değerin kaynağıyla birlikte değerlendirilmesidir. Yalnızca rakamları aramak yerine, rakamın başındaki veya sonundaki sembol, parantez içindeki koşul ve aynı bilginin başka bölümlerde tekrarlanıp tekrarlanmadığı da kontrol edilmelidir.
Birim dönüştürme yapılırken izlenecek yöntem#
Birim dönüştürme kararı verilmişse işlem rastgele yapılmamalıdır. Öncelikle kaynak belgede hangi birimin kullanıldığı ve hedef okuyucunun hangi gösterime ihtiyaç duyduğu belirlenir. Ardından dönüşüm yöntemi, yuvarlama tercihi ve hedef belgede kaynak değerin gösterilip gösterilmeyeceği netleştirilir.
Kaynak değeri korumak mı, karşılık birim eklemek mi?#
Tek bir doğru yöntem her belge için geçerli değildir. Kaynak değer, çevirinin izlenebilirliği açısından önemli olabilir. Karşılık birim ise belgeyi kullanacak kişilerin teknik değerlendirmesini kolaylaştırabilir. Bu iki yaklaşım birlikte kullanılacaksa hangi değerin kaynak, hangisinin dönüştürülmüş değer olduğu açık biçimde anlaşılmalıdır.
Örneğin bir değer dönüştürüldüğünde, yuvarlama nedeniyle kaynak değerle tamamen aynı basamak yapısının korunması mümkün olmayabilir. Bu durumda çevirmen, yuvarlama işlemini gizlememeli ve farklı bölümlerde aynı değer için farklı sonuçlar kullanmamalıdır. Bir formda aynı teknik özellik birden fazla yerde yer alıyorsa bu kayıtlar karşılaştırılmalıdır.
Ondalık ayırıcı ve binlik ayırıcı#
Ondalık gösterim, güvenlik bilgi formu çevirisinde en sık hata görülen alanlardan biridir. Kaynak dilde virgülle yazılan bir ondalık değer, hedef dilde noktayla gösterilebilir veya bunun tersi söz konusu olabilir. Ancak bu değişiklik yapılırken sayının anlamı korunmalıdır. Binlik ayırıcı ile ondalık ayırıcı birbirine karıştırılırsa değer çok farklı algılanabilir.
Kontrol sırasında şu sorular sorulmalıdır:
- Ondalık ayırıcı hedef belgenin genel yazım tercihiyle uyumlu mu?
- Binlik ayırıcı kullanılmışsa tüm tablolar ve paragraflar aynı sistemi izliyor mu?
- Ondalık basamak sayısı dönüşüm sonrasında gereksiz biçimde azaltılmış mı?
- Sıfırdan küçük veya birden küçük değerlerde baştaki sıfır doğru yazılmış mı?
Semboller, işaretler ve kısaltmalar nasıl korunur?#
Semboller çoğu zaman çevrilecek kelimeler değildir; ancak bu, kontrol edilmelerine gerek olmadığı anlamına gelmez. Bir sembolün silinmesi, yanlış karakterle değiştirilmesi veya metin içinde farklı biçimde kullanılması teknik anlamı etkileyebilir.
Özellikle şu unsurlar birlikte kontrol edilmelidir:
- Derece işareti, yüzde işareti ve karşılaştırma işaretleri,
- Artı-eksi, yaklaşık değer ve aralık gösterimleri,
- Çap, bölme, çarpma ve kesir işaretleri,
- Parantez, köşeli parantez ve eğik çizgi kullanımı,
- Kimyasal formüllerde alt simge ve üst simge düzeni,
- Birime ait kısaltmaların büyük-küçük harf yapısı.
Bir sembolün kaynak formda yer alması, hedef dilde aynı görsel biçimde kullanılacağı anlamına gelmeyebilir. Örneğin birim kısaltmalarında büyük ve küçük harf ayrımı teknik açıdan önem taşıyabilir. Bu yüzden metin düzenlenirken kısaltmalar günlük dildeki alışkanlıklara göre değiştirilmemeli, formun teknik bağlamı dikkate alınmalıdır.
Kimyasal formüller ve ürün adları da ayrıca kontrol edilmelidir. Formül içindeki alt simgelerin düz metne dönüşmesi, karakterlerin kayması veya sembollerin yazı tipi nedeniyle görünmez hâle gelmesi belge kalitesini düşürür. Dosya biçimi dönüştürülürken bu alanların görsel kontrolü yapılmalıdır.
Tablo ve belge düzeninde birim kontrolü#
Güvenlik bilgi formlarında sayısal bilgiler çoğunlukla tablolar içinde sunulur. Tablo çevirisinde yalnızca hücre içindeki kelimelerin çevrilmesi yeterli değildir. Sütun başlıkları, dipnotlar, parantez içi açıklamalar, aralıklar ve birimlerin doğru satırla eşleşmesi gerekir.
Bir birim yanlış sütuna taşındığında rakam doğru kalsa bile bilgi yanlış anlaşılabilir. Benzer biçimde, satır yüksekliği veya sayfa bölünmesi nedeniyle bir başlık başka bir tabloya aitmiş gibi görünebilir. Bu nedenle çeviri tamamlandıktan sonra belge, mümkünse son kullanıcıya sunulacak dosya biçiminde incelenmelidir.
Tablo kontrolü için pratik bir liste şu şekilde oluşturulabilir:
- Kaynak belgedeki tablo sayısını ve başlıklarını belirleyin.
- Her sayısal değerin doğru satır ve sütunda kaldığını karşılaştırın.
- Birimlerin hücre içinde kaymadığını veya kesilmediğini kontrol edin.
- Dipnotların ilgili değerlerle bağlantısını gözden geçirin.
- Aynı birimin belge boyunca aynı yazımla kullanıldığını doğrulayın.
- PDF veya çıktı görünümünde sembollerin bozulmadığını inceleyin.
Benzer bir yaklaşım, teknik dokümanlarda kullanılan sembollerin kontrolünde de işe yarar. Bu konuda tıbbi cihaz kullanım talimatında ölçü birimleri ve semboller başlıklı içerikteki kontrol mantığından yararlanabilirsiniz.
Terminoloji ve birim standardizasyonu nasıl sağlanır?#
Birimlerin tutarlı kullanılması, terminoloji yönetiminden ayrı düşünülemez. Aynı formda bir teknik kavramın iki farklı karşılıkla çevrilmesi veya aynı birimin farklı kısaltmalarla yazılması okuyucunun belgeyi takip etmesini zorlaştırır. Bu nedenle çeviriye başlamadan önce küçük bir terim ve sembol listesi hazırlanması yararlıdır.
Bu listede en azından şu alanlar bulunabilir:
- Kaynak terim,
- Hedef dilde kullanılacak karşılık,
- Kaynak birim ve hedef belgede tercih edilen gösterim,
- Kısaltmanın yazım biçimi,
- Varsa özel kullanım notu,
- Form içinde geçtiği bölüm veya tablo.
Liste hazırlanırken yalnızca sözlük karşılığına bakmak yeterli değildir. Belgenin tamamındaki bağlam, ürünün teknik niteliği ve aynı müşteriye ait önceki belgelerde kullanılan tercihlerin devamlılığı da incelenebilir. Bununla birlikte önceki bir belge, yeni form için otomatik olarak doğru kabul edilmemelidir; her kaynak doküman kendi içeriğiyle karşılaştırılmalıdır.
Terminoloji listesinin nasıl oluşturulacağı konusunda güvenlik bilgi formu tercümesinde terminoloji sözlüğü yazımız yardımcı olabilir. Birim ve sembolleri bu sözlüğe eklemek, çeviri ve son okuma aşamalarında tutarlılığı artırır.
Çeviri öncesi müşteriden hangi bilgiler istenebilir?#
Ölçü birimleri ve semboller konusunda doğru karar verebilmek için kaynak dosyanın yanı sıra proje beklentilerinin de anlaşılması gerekir. Çeviri öncesinde aşağıdaki noktalar netleştirilebilir:
- Belge hangi ülkedeki veya hangi dil grubundaki kullanıcılar için hazırlanıyor?
- Kaynak birimler korunacak mı, yoksa hedef kullanıcıya uygun karşılıklar eklenecek mi?
- Belgenin mevcut tasarımı ve tablo yapısı korunacak mı?
- Kaynak dosyanın düzenlenebilir biçimi mevcut mu?
- Noter onay süreci veya apostil süreci desteği gerekip gerekmediği belli mi?
- Çeviriye eklenmesi gereken şirket içi terim listesi ya da önceki belge var mı?
Bu soruların yanıtı, çevirinin kapsamını belirlemeye yardımcı olur. Noter onay süreci veya apostil süreci talep ediliyorsa bu durumun baştan paylaşılması, teslim edilecek dosyanın ve izlenecek işlemlerin planlanmasını kolaylaştırır. Her belge için aynı onay sürecinin gerekli olduğu varsayılmamalıdır.
Son kontrol için uygulanabilir kontrol listesi#
Güvenlik bilgi formu çevirisi tamamlandığında yalnızca yazım denetimi yapılması yeterli değildir. Sayısal ve görsel kontrol, belgenin kullanılabilirliğini doğrudan etkiler. Aşağıdaki liste son okumayı sistematik hâle getirebilir:
- Kaynak ve hedef belgede tüm sayıların karşılaştırılması,
- Birimlerin doğru sayı veya aralıkla eşleştiğinin kontrol edilmesi,
- Ondalık ve binlik ayırıcıların belge genelinde tutarlı olması,
- Yüzde, derece, yaklaşık değer ve karşılaştırma sembollerinin korunması,
- Kimyasal formüllerde alt ve üst simgelerin incelenmesi,
- Tablo başlıkları, dipnotlar ve açıklamaların doğru yerde bulunması,
- Aynı değerin tekrarlandığı bölümlerde yazım birliğinin sağlanması,
- PDF, yazdırma veya dijital görüntüleme sırasında karakterlerin bozulmadığının görülmesi.
Bu kontrol mümkünse iki aşamalı yapılmalıdır. İlk aşamada çeviri metni ve terminoloji incelenir. İkinci aşamada ise kaynak belgeyle satır, tablo ve değer karşılaştırması gerçekleştirilir. Özellikle yoğun sayısal veri içeren formlarda son okumanın yalnızca ekrandaki metne bakılarak yapılması bazı düzen hatalarının gözden kaçmasına neden olabilir.
Ölçü birimleriyle birlikte revizyonların da izlenmesi gerekiyorsa, teknik dokümanlarda revizyon takibi yaklaşımı faydalı bir örnek sunar. Bir formun yeni sürümünde yalnızca tek bir birim veya sembol değişmiş olsa bile bu farkın ilgili bölümlerde tutarlı şekilde işlenmesi gerekir.
Antalya ve ilçelerinde belge çevirisi için iletişim#
Antalya merkezli Pura Tercüme, güvenlik bilgi formu gibi teknik belgelerde yeminli yazılı tercüme hizmeti sunar. Antalya, Kepez, Muratpaşa, Konyaaltı, Aksu, Döşemealtı ve diğer ilçelerden iletilen taleplerinizde belgenin dili, dosya biçimi, tablo yapısı ve istenen işlem bilgilerini paylaşarak kapsam hakkında bilgi alabilirsiniz.
Belgeniz için noter onay süreci desteği, apostil süreci desteği, sözlü tercüme veya dijital/kargo teslim seçenekleri hakkında bilgi almak isterseniz Pura Tercüme’ye 0552 740 19 23 numaralı telefondan ulaşabilirsiniz. Güvenlik bilgi formu çevirisi talebinizde özellikle ölçü birimleri ve sembollere ilişkin beklentinizi baştan belirtmeniz, kontrol sürecinin daha sağlıklı yürütülmesine yardımcı olur.
Sık Sorulan Sorular#
Güvenlik bilgi formu çevirisinde ölçü birimleri mutlaka dönüştürülür mü?#
Hayır. Birimlerin korunması veya karşılık birime dönüştürülmesi, belgenin kullanım amacı ve proje beklentisine göre değerlendirilir. Karar verilmeden önce kaynak ve hedef kullanım koşulları netleştirilmelidir.
Ondalık ayırıcı neden önemlidir?#
Virgül ve nokta, farklı yazım sistemlerinde ondalık veya binlik ayırıcı olarak kullanılabilir. Yanlış aktarım, sayısal değerin farklı okunmasına neden olabileceği için tüm belge boyunca tutarlılık kontrolü yapılmalıdır.
Semboller güvenlik bilgi formu çevirisinde çevrilir mi?#
Semboller çoğunlukla aynen korunur; ancak karakter biçimi, büyük-küçük harf yapısı, alt simge, üst simge ve tablo içindeki konumu kontrol edilmelidir. Açıklama metinleri ise hedef dile çevrilir.
Noter onayı veya apostil her güvenlik bilgi formu için gerekli midir?#
Her belge için otomatik olarak gerekli olduğu söylenemez. Bu ihtiyaç, belgenin sunulacağı yerin veya işlemin talebine göre belirlenir. Pura Tercüme noter onay süreci ve apostil süreci desteği hakkında bilgi sağlayabilir.
Çeviri ve onay sürecinizi birlikte planlayalım.
Belgenizi, hedef dili ve kullanılacağı kurumu gönderin; gerekli tercüme ve noter sürecini netleştirelim.