İngilizce Patent Belgesi Tercümesinde Sık Karıştırılan Terimler

İngilizce patent belgesi tercümesinde en sık karıştırılan terimler, belgenin hukuki ve teknik anlamını doğrudan etkileyebilir. Özellikle claims, description, inventor, applicant ve priority date gibi ifadeler, günlük İngilizce karşılıklarıyla çevrildiğinde anlam kaymasına yol açabilir. Bu nedenle patent metni yalnızca kelime kelime değil, belgenin yapısı, kullanım amacı ve terminolojik bütünlüğü dikkate alınarak değerlendirilmelidir.

Bu yazıda İngilizce patent belgelerinde karşılaşılan temel terimleri Türkçe karşılıklarıyla açıklıyor; hangi ifadelerin neden karıştırıldığını, çeviri sırasında hangi bölümlerin kontrol edilmesi gerektiğini ve noter onayı ya da apostil gibi işlemlerin ne zaman gündeme gelebileceğini ele alıyoruz. Amaç, patent belgesi tercümesi talep eden kişilerin metni teslim etmeden önce daha bilinçli bir kontrol yapabilmesidir.

Patent belgesinin temel bölümleri nelerdir?#

Bir patent belgesi genellikle buluşun ne olduğunu, nasıl çalıştığını ve hangi kapsamda koruma talep edildiğini açıklayan farklı bölümlerden oluşur. Her bölümün işlevi farklı olduğu için başlıkların ve standart ifadelerin tutarlı biçimde çevrilmesi önemlidir.

• Title of the invention: Buluşun başlığıdır. Başlık, buluşu tanımlamalı ancak gereksiz açıklama içermemelidir.
• Abstract: Özet anlamına gelir. Buluşun teknik özünü kısa biçimde sunar; ayrıntılı koruma kapsamı olarak değerlendirilmemelidir.
• Description: Açıklama veya tarifname bölümüdür. Buluşun arka planı, teknik özellikleri, uygulama biçimleri ve örnekleri burada yer alabilir.
• Claims: İstemlerdir. Patent korumasının hangi unsurlar bakımından talep edildiğini gösteren, özel terminoloji içeren bölümdür.
• Drawings: Çizimler veya şekiller anlamına gelir. Metindeki parça numaraları ve şekil açıklamalarıyla birlikte değerlendirilmelidir.
• Reference signs: Şekillerde kullanılan referans işaretleri ya da parça numaralarıdır. Metin ve çizim arasında aynı biçimde korunmaları gerekir.

Bu bölümlerin başlıklarını birbirinin yerine kullanmak, okuyucunun belgenin yapısını yanlış anlamasına neden olabilir. Örneğin abstract ifadesinin “açıklama” olarak çevrilmesi, özet ile tarifname arasındaki ayrımı ortadan kaldırır.

İngilizce patent belgesi tercümesinde en çok karıştırılan terimler#

Patent tercümesinde bazı ifadeler, genel hukuk veya teknik metinlerdeki kullanımlarından farklı bir anlam taşıyabilir. Aşağıdaki terimler, çeviri öncesinde özellikle kontrol edilmelidir.

Inventor, applicant ve assignee ayrımı#

Inventor, buluşu ortaya koyan kişiyi ifade eder. Bu terim, başvuruyu yapan kişi veya kuruluşla her zaman aynı olmak zorunda değildir. Applicant ise patent başvurusunu yapan tarafı gösterir. Bir şirket başvuru sahibi olurken buluş sahibi bir veya birden fazla gerçek kişi olabilir.

Assignee kelimesi ise patent hakkının ya da başvuruya ilişkin hakkın devredildiği tarafı anlatabilir. Bu nedenle üç terimi de “patent sahibi” şeklinde çevirmek, belgedeki tarafların rollerini belirsizleştirebilir. Belgenin hangi tarihli ve hangi aşamadaki kayıt olduğu incelenmeden tek bir Türkçe karşılık seçilmemelidir.

Claims ve description neden aynı şey değildir?#

Claims, Türkçe patent terminolojisinde çoğunlukla “istemler” olarak karşılanır. İstemler, koruma talebinin kapsamını oluşturan teknik unsurları belirli bir düzen içinde sıralar. Description ise buluşun açıklanması, çalışma biçiminin anlatılması ve farklı uygulama seçeneklerinin sunulması için kullanılır.

Bu iki bölümde aynı teknik unsur farklı cümle yapılarıyla geçebilir. Çevirmen, bir bölümde kullanılan terimi diğer bölümde gereksiz biçimde değiştirmemelidir. Aksi durumda belge içinde aynı parçanın veya işlevin farklı unsurlar olduğu izlenimi doğabilir.

Teknik patent terimlerinde anlam kaymasına yol açan ifadeler#

Patent belgeleri teknik özellikleri hukuki bir çerçevede anlatır. Bu nedenle genel sözlük anlamı doğru olsa bile bağlam açısından yetersiz kalabilir. Özellikle aşağıdaki ifadeler dikkatle ele alınmalıdır.

• Embodiment: Her zaman “örnek” değildir. Buluşun belirli bir gerçekleştirim, uygulama veya somutlaştırma biçimini anlatabilir.
• Configured to: “-mek üzere yapılandırılmış” veya bağlama göre “-ecek şekilde yapılandırılmış” biçiminde çevrilebilir. Basitçe “yapar” denmesi teknik kapsamı değiştirebilir.
• Coupled to: “Bağlı” ifadesiyle karşılanabilir; ancak bağlantının doğrudan mı, dolaylı mı olduğu metnin tamamından anlaşılmalıdır.
• Comprising: Patent dilinde açık uçlu bir yapı ifade edebilir. “İçeren” karşılığı çoğu bağlamda “oluşan” ifadesinden daha farklı bir kapsam yaratır.
• Substantially: “Esas olarak”, “büyük ölçüde” veya bağlama uygun başka bir niteleme olabilir. Her yerde “tamamen” anlamına gelmez.
• Preferably: “Tercihen” anlamındadır. Zorunluluk bildiren “zorunlu olarak” ifadesiyle karıştırılmamalıdır.
• At least: “En az” demektir. Sayısal veya teknik bir alt sınırı ifade ettiği için atlanmamalıdır.
• About ve approximately: “Yaklaşık” anlamı taşır. Ölçü, miktar veya aralık verilen cümlelerde bu niteleyicilerin korunması önemlidir.

Patent metinlerinde bağlaçlar ve kipler de önem taşır. “May”, “can” ve “must” ifadeleri aynı biçimde çevrilemez. İlki olasılık veya izin, ikincisi yetenek ya da mümkünlük, üçüncüsü ise zorunluluk anlamı taşıyabilir. Doğru karşılık, cümlenin teknik işleviyle birlikte belirlenmelidir.

Başvuru ve tarih bilgileri nasıl ayrıştırılır?#

Patent belgelerinde birden fazla numara ve tarih bulunabilir. Bu bilgilerin birbirine karıştırılması, belgenin tanımlanmasını güçleştirebilir. Çeviri sırasında sayıların kendisi kadar başlıklarının da doğru karşılanması gerekir.

• Application number: Başvuru numarasıdır.
• Publication number: Yayın numarasıdır.
• Patent number: Patent numarasıdır.
• Filing date: Başvuru tarihidir.
• Publication date: Yayın tarihidir.
• Grant date: Verilme veya patentin verildiği tarihtir.
• Priority date: Öncelik ya da rüçhan tarihi olarak kullanılabilir.

Priority ile prior art arasındaki benzerlik, sık yapılan hataların başlıca nedenlerindendir. Priority, belirli bir başvurunun öncelik iddiasıyla ilgiliyken prior art, buluşun değerlendirilmesinde dikkate alınabilecek önceki teknik bilgi alanını ifade eder. İkisini aynı kelime kökünden hareketle çevirmek doğru sonuç vermeyebilir.

Patent belgesinde tarih formatı da kontrol edilmelidir. İngilizce belgelerde gün-ay-yıl veya ay-gün-yıl sıralaması görülebilir. Tercümede tarihin anlamı değiştirilmemeli, belgenin biçimi ve hedef kurumun beklentileri dikkate alınmalıdır. Belge üzerinde yer alan numaralar, başvuru kodları ve sınıflandırma işaretleri ise çeviri sırasında rastgele sadeleştirilmemelidir.

Patent çizimleri ve referans işaretlerinde dikkat edilecek noktalar#

Patent çizimleri, yalnızca görsel bir ek değildir. Metin içinde geçen parça numaraları, şekil numaraları ve yön ifadeleri çizimlerle birlikte anlam kazanır. Figure 1 ifadesinin “Şekil 1”, reference numeral 10 ifadesinin ise bağlama göre “10 numaralı referans işareti” veya “10 numaralı parça” şeklinde çevrilmesi gerekebilir.

Bir parçanın metin boyunca aynı numarayla gösterilmesi, teknik tutarlılık açısından önemlidir. Çevirmen, çizimdeki numaraları Türkçeleştirmemeli veya metindeki karşılıklarını farklılaştırmamalıdır. “Upper”, “lower”, “inner”, “outer”, “first” ve “second” gibi yön ve sıra belirten ifadeler de ölçüsüz biçimde atlanmamalıdır.

Çizim açıklamaları ile istemler arasında bağlantı varsa, aynı teknik unsur için kullanılan Türkçe terim bütün belge boyunca korunmalıdır. Bu kontrol, özellikle uzun patent dosyalarında bir terim listesi veya karşılaştırmalı tablo üzerinden yapılabilir.

Patent tercümesinde noter onayı ve apostil konusu#

Patent belgesinin hangi amaçla kullanılacağı, yalnızca çeviri ihtiyacını değil, belgenin biçimsel olarak nasıl hazırlanacağını da etkileyebilir. Başvuru dosyası, şirket işlemi, yurt dışındaki bir kuruma sunum veya hukuki bir süreç için istenen belgelerin koşulları aynı olmayabilir. Bu nedenle tercüme talebinden önce belgeyi sunacağınız kurumun güncel belge şartlarını öğrenmeniz gerekir.

Talep edilmesi hâlinde yeminli yazılı tercüme hazırlanabilir. Bazı işlemlerde tercümenin noter onaylı olması istenebilir; bazı yurt dışı kullanımlarında ise apostil süreci gündeme gelebilir. Ancak noter onayı veya apostil gerekip gerekmediği, belgenin niteliğine ve sunulacağı makama göre değerlendirilmelidir. Bu iki işlem birbirinin otomatik alternatifi değildir.

Noter onayı ve apostil hakkında genel işlem sırasını öğrenmek için Tercüme, Noter Onayı ve Apostil İşlem Sırası Rehberi yazımıza bakabilirsiniz. Yeminli tercüme ile noter onaylı tercüme arasındaki ayrımı anlamak için de Yeminli Tercüme ile Noter Onaylı Tercüme Farkı başlıklı içeriği inceleyebilirsiniz.

İngilizce patent belgesi tercümesi öncesi kontrol listesi#

Çeviri sürecinin başında doğru dosyanın ve doğru kapsamın belirlenmesi, sonradan yapılacak düzeltmeleri azaltır. Siz de belgeyi gönderirken aşağıdaki bilgileri mümkün olduğunca açık paylaşabilirsiniz.

1. Belgenin tamamını veya çevrilmesi istenen sayfaları iletin.
2. Belgenin hangi kuruma ya da hangi işlem kapsamında sunulacağını belirtin.
3. Patent başvuru numarası, yayın numarası ve tarih alanlarının çevrilip çevrilmeyeceğini netleştirin.
4. Çizimlerin, şekil açıklamalarının ve eklerin tercümeye dahil olup olmadığını kontrol edin.
5. Daha önce kullanılmış şirket, ürün veya teknik terim sözlüğü varsa paylaşın.
6. İsim, şirket unvanı, adres, numara ve tarihlerin kaynak belgeyle aynı olduğundan emin olun.
7. Noter onayı veya apostil talebi varsa bunu çeviri başlangıcında bildirin.

Patent tercümesinde fiyat ve çalışma kapsamı; sayfa sayısı, teknik yoğunluk, çizim ve eklerin durumu, biçimlendirme ihtiyacı, talep edilen onaylar ve kullanılacak terminoloji gibi unsurlara göre değişebilir. Bu nedenle yalnızca sayfa sayısına bakarak değerlendirme yapmak yerine belgenin tamamının görülmesi daha sağlıklı olur. Belgenin teslim biçimi konusunda dijital veya kargo seçenekleri ayrıca konuşulabilir.

Antalya merkezli Pura Tercüme, İngilizce patent belgesi tercümesi taleplerinde yeminli yazılı tercüme, noter onay süreci desteği, apostil süreci desteği ve dijital/kargo teslim seçenekleri sunar. Antalya ve ilçelerinde bulunan başvuru sahipleri, belgeyi ve kullanım amacını paylaşarak ihtiyaç duyulan kapsam hakkında bilgi alabilir.

Sık sorulan sorular#

Patent belgesinde inventor ile applicant aynı kişi midir?#

Her zaman aynı kişi değildir. Inventor buluşu gerçekleştiren kişiyi, applicant ise başvuru yapan tarafı ifade eder. Belgedeki taraf bilgileri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Claims kelimesi “talepler” olarak çevrilebilir mi?#

Patent terminolojisinde en yaygın karşılık “istemler”dir. “Talepler” genel anlamı yansıtsa da belgenin teknik ve hukuki bağlamı için uygun olmayabilir.

Patent tercümesinde noter onayı zorunlu mudur?#

Bu, belgenin sunulacağı kurum ve işlem türüne bağlıdır. Noter onayı gerekip gerekmediğini ilgili makamdan öğrenmeniz gerekir.

Patent belgesi tercümesinde apostil gerekir mi?#

Apostil ihtiyacı, belgenin kullanılacağı ülke, kurum ve işlemle ilgili şartlara göre değişebilir. Çeviri öncesinde güncel koşulları kontrol etmeniz önemlidir.

İngilizce patent belgesi tercümesi hakkında bilgi almak için Pura Tercüme’ye belgenizi ve kullanım amacınızı iletebilirsiniz. Antalya merkezli ofise 0552 740 19 23 numaralı telefondan ulaşarak sürecin kapsamını öğrenebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular#

Patent belgesinde inventor ile applicant aynı kişi midir?#

Her zaman aynı kişi değildir. Inventor buluşu gerçekleştiren kişiyi, applicant ise başvuru yapan tarafı ifade eder.

Claims kelimesi “talepler” olarak çevrilebilir mi?#

Patent terminolojisinde en yaygın karşılık “istemler”dir. “Talepler” genel anlamı verse de teknik bağlamı tam karşılamayabilir.

Patent tercümesinde noter onayı zorunlu mudur?#

Zorunluluk, belgenin sunulacağı kurum ve işlem türüne göre değişir. İlgili makamın güncel şartları kontrol edilmelidir.

Patent belgesi tercümesinde apostil gerekir mi?#

Apostil ihtiyacı, belgenin kullanılacağı ülke, kurum ve işlem koşullarına göre belirlenir. Çeviri öncesinde bu şartlar öğrenilmelidir.